Evde deprem anında çök-kapan-tutun tekniğini uygulayan bir aile

Deprem sırasında doğru güvenlik pozisyonunu almak ve sakin kalmak hayat kurtarabilir.

Deprem Öncesi Güvenlik Hazırlıkları

Deprem güvenliği, binanız sallanmaya başladığında değil, çok daha önce başlar. Evdeki eşyaların sabitlenmesi, acil durum çantasının hazırlanması, aile bireyleriyle yapılacak tatbikatlar ve toplanma alanlarının önceden belirlenmesi, deprem sırasında vereceğiniz tepkileri otomatik hale getirir. Panik yerine refleksle doğru hareket etmek için bu hazırlıkları düzenli olarak güncellemek gerekir.

  • Ağır dolap, kitaplık ve beyaz eşyaları duvara sağlam aparatlar ile sabitleyin.
  • Yatak üzerine düşebilecek çerçeve, aydınlatma ve rafları kaldırın veya daha güvenli noktalara taşıyın.
  • Gaz vanası, elektrik sigortası ve su vanasının yerini tüm aile bireylerine öğretin.
  • Ev ve iş yerinde birer deprem çantası hazırlayarak kolay ulaşılabilir noktalara yerleştirin.

Çök-Kapan-Tutun Tekniği ve Güvenli Pozisyonlar

Deprem anında üç adım: 1 Çök, 2 Kapan, 3 Tutun.
Sarsıntı başladığında: 1) Çök, 2) Kapan, 3) Tutun.
  • 1 – Çök: Dizlerinizin üzerine çökerek olabildiğince alçak pozisyona geçin.
  • 2 – Kapan: Başınızı ve boynunuzu ellerinizle koruyarak vücudunuzu küçültün.
  • 3 – Tutun: Güvenli bir mobilyaya tutunarak sarsıntı bitene kadar pozisyonunuzu koruyun.

Çök-Kapan-Tutun, deprem sırasında içerideyken uygulanması gereken temel güvenlik tekniğidir. Amaç, baş ve hayati organları düşen cisimlerden korumak ve sarsıntı boyunca dengenizi kaybetmeden savrulmayı önlemektir.

Bina İçindeyken

Aşağıdaki adımları uygulamak, iç mekânda deprem güvenliği için temel rehberiniz olmalıdır:

  1. Sağlam bir masa veya sıra gibi, devrilmeyecek bir eşyaya yakın bir noktaya hızla çökün.
  2. Başınızı ve ensenizi kol ve ellerinizle kapatın, vücudunuzu mümkün olduğunca küçük bir hacme getirin.
  3. Masanın altına giriyorsanız, bir ayağınızla masanın ayaklarından birine tutunarak sarsıntı boyunca altınızda kalmasını sağlayın.
  4. Pencerelerden, camlardan, vitrinlerden ve devrilebilecek dolaplardan uzak durun.
  5. Asansöre kesinlikle binmeyin, merdiven boşluklarına yönelmeyin.

Bina Dışındayken

Deprem dışarıdayken yakalarsa hedefiniz, düşebilecek veya devrilebilecek tüm yapılardan uzak bir alana geçmek olmalıdır:

  • Binalardan, köprülerden, üst geçitlerden ve enerji hatlarından uzaklaşın.
  • Ağaç, direk, tabela gibi devrilebilecek yapılardan uzak, mümkün olduğunca açık bir alan bulun.
  • Yere çömelip başınızı kollarınızla koruyun; kalabalık ortamlarda paniğe kapılmamak için yanınızdakilere sakin olun çağrısı yapın.

Dışarıdayken de Çök-Kapan-Tutun mantığı geçerlidir; amaç, düşen cisimlerden korunmak ve dengenizi kaybetmemektir.

Aile İçin Acil Durum İletişim Planı

Deprem sırasında ve sonrasında GSM şebekeleri yoğunluk yaşayabilir; bu nedenle önceden hazırlanmış bir aile iletişim planı hayat kurtarıcı olabilir. Her aile bireyinin, deprem anında ne yapacağını ve nerede buluşacağını bilmesi gerekir.

Planın Temel Bileşenleri

  • Aile içinde ve şehir dışında birer “acil durum irtibat kişisi” belirleyin.
  • Toplanma noktası olarak evinize yakın bir açık alan ve alternatif bir ikinci nokta seçin.
  • Önemli telefon numaralarını (AFAD, itfaiye, ambulans, yakın akrabalar) yazılı bir kartta saklayın.
  • Çocuklara, acil durumda hangi yetişkini arayacaklarını ve hangi uygulamaları kullanabileceklerini öğretin.

İletişim planınızı düzenli aralıklarla ailece gözden geçirmek, çocukların ve yaşlıların da bu plana alışmasını sağlayacaktır.

Engelli Bireyler ve Evcil Hayvanlar İçin Özel Önlemler

Deprem güvenlik bilgileri herkes için aynı değildir. Engelli bireyler, kronik hastalığı olanlar ve evcil hayvanlar için ek önlemler planlamak gerekir. Aile planınızı hazırlarken bu ihtiyaçları mutlaka hesaba katmalısınız.

Engelli Bireyler İçin

  • Tekerlekli sandalye kullananlar için tekerlek kilitleme ve baş koruması pratiklerini önceden deneyin.
  • İşitme veya görme engelli bireyler için uyarı sistemlerini (titreşimli alarm, ışıklı uyarı) kontrol edin.
  • Kronik hastalığı olanlar için yedek ilaçları deprem çantasında bulundurun ve son kullanma tarihlerini düzenli kontrol edin.

Evcil Hayvanlar İçin

  • Evcil hayvanınız için mama, su, taşıma çantası ve temel ilk yardım malzemelerini içeren küçük bir çanta hazırlayın.
  • Tasma ve kimlik etiketi üzerinde mutlaka telefon numarası bulundurun.
  • Deprem sonrası kaybolma riskine karşı hayvanınızın güncel bir fotoğrafını dijital ve basılı olarak saklayın.

Deprem Öncesi, Sırasında ve Sonrasında Kontrol Listeleri

Hazırlıklarınızı somut adımlara dönüştürmek için kontrol listeleri kullanmak çok faydalıdır. Aşağıdaki örnek listeyi kendi aile yapınıza göre uyarlayabilirsiniz.

Deprem Öncesi

  • Evdeki ağır eşyaları sabitleyin ve kaçış yollarını açık tutun.
  • Deprem çantanızı hazırlayıp kolay ulaşılabilir bir yerde saklayın.
  • Aile iletişim planını yazılı hale getirip herkesle paylaşın.
  • AFAD ve belediye tarafından belirlenen toplanma alanlarını öğrenin.

Deprem Sırasında

  • Çök-Kapan-Tutun tekniğini uygulayın, panik yapmamaya çalışın.
  • Asansöre binmeyin, merdivenlere yönelmeyin.
  • Pencerelerden ve cam yüzeylerden uzak durun.
  • Dışarıdaysanız binalardan, direklerden ve köprülerden uzak açık alanlara geçin.

Deprem Sonrasında

  • Gaz, su ve elektrik hatlarında hasar olup olmadığını kontrol edin; şüphe varsa vanaları kapatın.
  • Artçılara karşı tetikte olun; hasarlı binalara yeniden girmeyin.
  • Resmi kurumların açıklamalarını takip edin, doğrulanmamış söylentilere itibar etmeyin.
  • Aile bireylerinizle önceden belirlediğiniz toplanma noktasında buluşun.

Daha Fazla Bilgi İçin Kaynaklar ve İlgili Yazılar

Deprem güvenlik bilgilerini güçlendirmek için resmi ve güvenilir kaynaklardan yararlanmak önemlidir. Aşağıdaki bağlantıları sık kullanılanlara ekleyebilirsiniz:

Ayrıca Yakınımdaki Deprem blogunda yer alan şu yazılar da güvenlik bilincinizi pekiştirmenize yardımcı olacaktır: