Türkiye Deprem Veri Kaynakları: AFAD ve Kandilli Hangisini Ne Zaman Kullanmalı?
Türkiye'de iki büyük resmi deprem veri kaynağı vardır: AFAD ve Kandilli Rasathanesi. İnternette en sık karşılaşılan soru "hangisi daha iyi" şeklindedir, ancak gerçek cevap çok daha basittir: ikisi birbirinin rakibi değil, tamamlayıcısıdır. AFAD operatif hızı, Kandilli akademik doğrulamayı sağlar. Bu rehber iki kurumun misyonlarını, hangi durumda hangisine başvurmanız gerektiğini ve Yakınımdaki Deprem'in bu iki kaynağı nasıl şeffaf bir şekilde birleştirdiğini anlatıyor.
1. İki Kurum, İki Misyon
AFAD ve Kandilli arasındaki farkı anlamanın en kolay yolu, iki kurumun var oluş amacına bakmaktır. Birinin görevi hızla müdahaleyi tetiklemek, diğerinin görevi kayıt için doğrulanmış veri üretmektir. İkisi de aynı sarsıntıyı izler, ama farklı sorulara cevap verirler.
AFAD — Operatif Hız
AFAD (Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı): 2009'da kurulan, İçişleri Bakanlığı'na bağlı resmi devlet kurumu. Misyonu afet yönetimi ve acil müdahaledir — yani saniyeler önemlidir. Bu yüzden AFAD'ın 1041 sismograf istasyonundan oluşan operatif ağı, deprem verisini otomatik algoritmalarla 30-90 saniye içinde yayınlar. Çoğunlukla ML (Local Magnitude / Richter) ölçeği kullanır; M5.0+ depremlerde MW'ye geçer. AFAD'ın gücü hızda ve coğrafi kapsamdadır: tüm 81 ilde aktif istasyon vardır.
Kandilli — Akademik Doğrulama
Kandilli Rasathanesi (KOERI): 1868'de Beylerbeyi'nde kurulmuş, Boğaziçi Üniversitesi'ne bağlı bir araştırma merkezi. Misyonu bilimsel kayıt ve sismolojik araştırmadır — yani doğruluk hızdan önemlidir. Kandilli'nin 220 istasyonluk ağı veriyi analist gözetiminde 1-3 dakikada yayınlar; genelde MW (Moment Magnitude) ölçeği kullanılır. Marmara'daki istasyon yoğunluğu sayesinde bölgesel hassasiyet yüksektir, ve tarihsel arşivi (10+ yıl) akademik araştırma için Türkiye'deki en kapsamlı kaynaktır.
Hangi Veri Hangi Durumda?
Acil durum / sarsıntı hissi: AFAD — daha hızlı. Son dakika sayfamız her iki kaynağı birleştirir.
Sigorta + hukuki süreç: Resmi AFAD raporu kabul edilir.
Akademik araştırma / tarihsel veri: Kandilli — revize edilmiş, doğrulanmış arşiv.
Bilim haberi: Kandilli — basın bültenleri kalıcı arşivde.
Aynı deprem için AFAD ML=4.2 ve Kandilli MW=4.4 görmeniz normaldir; 0.1-0.3 fark hesaplama yöntemi farkından (ML, Mw, Md) gelir, gerçek bir çelişki değildir. Detay için: deprem büyüklük ölçekleri.
2. Yakınımdaki Deprem Bu İki Kaynağı Nasıl Birleştirir?
Kullanıcı olarak iki ayrı siteyi tarayıp veri karşılaştırmak yorucu. Bu yüzden Yakınımdaki Deprem her iki kaynağı tek arayüzde birleştirir — ama bunu yaparken hangi verinin nereden geldiğini gizlemiyoruz. Şeffaflık politikamız şu:
Veri Çekme Periyodu
Hem AFAD hem Kandilli'den 20 saniyelik cache ile veri çekiyoruz. Aynı deprem her iki kaynaktan da geldiğinde event ID ve zaman damgasına göre eşleştirip tek kart olarak gösteriyoruz. Kartın altında hangi kaynaktan geldiği (AFAD / Kandilli / her ikisi) açıkça yazılı.
Fallback Politikası
Kaynaklardan biri geçici olarak yanıt vermezse (örneğin AFAD API'sı bakım sırasında düşerse) diğer kaynağa otomatik düşeriz ve kullanıcıya bunu görünür şekilde belirtiriz. İki kaynağın da düştüğü çok nadir durumlarda son başarılı cache görüntülenir ve veri yaşı gösterilir.
Çelişen Veri Yönetimi
Aynı deprem için iki kurum farklı büyüklük yayınladığında:
(1) İlk 5 dakika içinde: AFAD'ın hızlı ML değerini gösteririz.
(2) 5 dakika sonra: Kandilli MW değeri geldiğinde onu öne çıkarırız; AFAD ML'yi parantez içinde tutarız.
(3) 24 saat sonra "final" magnitüd genelde yakın iki değer arasında uzlaşır.
Geliştiriciler için: Yakınımdaki Deprem API'sı AFAD+Kandilli birleşik veriyi ücretsiz olarak açar — her event hangi kaynak(lar)dan geldiğini metadata olarak içerir.
EEW (Erken Uyarı) Notu
AFAD 2019'da P-dalgası tespitine dayalı EEW sistemini başlattı; "AFAD Deprem" mobil uygulaması bu uyarıları destekler. Kandilli EEW şu an Marmara'da pilot aşamasındadır. Yakınımdaki Deprem henüz EEW entegrasyonu sunmuyor (yol haritamızda var); EEW ihtiyacı için resmi AFAD uygulamasını öneririz.
3. Sıkça Sorulan Sorular
AFAD mı Kandilli mi daha hızlı?
AFAD'ın operatif sismik istasyon ağı genellikle deprem verisini 30-90 saniye içinde yayınlar. Kandilli Rasathanesi 1-3 dakikada doğrulanmış veri yayınlar. Hız önemliyse AFAD, akademik doğrulanmış veri önemliyse Kandilli.
İki veri arasında neden büyüklük farkı oluyor?
AFAD ve Kandilli farklı sismik istasyon ağları ve farklı manyetüd hesaplama yöntemleri (ML, Mw, Md) kullanır. Bu yüzden aynı deprem için 0.1-0.3 birim arasında farklar normal kabul edilir.
Hangi kuruma güvenmeliyim?
İkisi de Türkiye'nin resmi sismik veri kaynaklarıdır. Anlık takip için AFAD, tarihsel araştırma ve akademik kullanım için Kandilli tercih edilir.