Deprem Erken Uyarı Sistemi Nasıl Çalışır?
Bir deprem olduktan saniyeler önce uyarı almak mümkün mü? Evet, deprem erken uyarı sistemleri (EEW - Earthquake Early Warning) son 20 yıldır hayat kurtarıyor. Peki nasıl çalışıyor ve Türkiye'de uygulanıyor mu?
Sistemin Mantığı: P ve S Dalgaları
Bir deprem oluştuğunda iki tür sismik dalga yayılır. P dalgası (Primer) ışık hızından yavaş ama saniyede 6 km ilerler, hasar yapmaz. S dalgası (Sekonder) 3.5 km/sn ilerler, asıl yıkıcı olan budur. EEW sistemleri P dalgasını yakalar, S dalgası varmadan 5-60 saniye önce uyarı gönderir. Mesafe uzadıkça uyarı süresi artar — merkezden 100 km uzakta ~15 saniye, 300 km uzakta ~45 saniye erken uyarı alırsınız.
Japon Sistemi — Dünyanın En Gelişmişi
Japonya 1995 Kobe depreminden sonra dünyanın en gelişmiş EEW ağını kurdu. JMA (Japan Meteorological Agency) sistemi 2007'de aktif oldu. 1.000+ sismometre ağı, cep telefonu baz istasyonları ve TV yayın sistemleri entegre. Her Japon cep telefonuna deprem uyarısı gelir — "Deprem! 10 saniye sonra sarsıntı!".
ABD ShakeAlert
Batı sahilinde (Kaliforniya, Oregon, Washington) USGS'in ShakeAlert sistemi aktif. Google Android telefonlar otomatik bildirim gönderir. 2018'de aktif oldu. Yaklaşık 100 milyon kişiyi kapsar.
Türkiye'de AFAD Erken Uyarı
Türkiye'de AFAD 2023'te pilot bir erken uyarı sistemi başlattı. İstanbul, İzmir ve Kahramanmaraş gibi büyük şehirlerde aktif. Sistem AFAD'ın ücretsiz uygulaması üzerinden çalışır — play.google.com'dan "AFAD Acil" indirerek aktif edebilirsiniz. Ancak kapsama alanı hala sınırlı — 2030 hedefiyle tüm ülke kaplanacak.
Kendi Uyarınızı Ayarlayın
AFAD sistemine ek olarak bizim sitemizdeki canlı deprem haritamız 20 saniye aralıklarla güncellenir ve Web Push bildirimi gönderir. Ayarlardan "4.0+ büyüklüktekilerde bildir" seçeneğini etkinleştirebilirsiniz. Son dakika sayfamızda da bölgesel bildirim ayarları var.