Deprem Sonrası Psikolojik Destek ve PTSD
Deprem fiziksel yıkımı görünür, psikolojik izleri ise haftalar, aylar hatta yıllar sonra ortaya çıkar. PTSD (Travma Sonrası Stres Bozukluğu) sıradan bir reaksiyon değil, klinik bir durumdur.
İlk Günler: Normal Reaksiyonlar
Deprem sonrası ilk 1-2 hafta yaşanan uyku bozukluğu, aşırı uyanıklık, ağlama krizleri, iştahsızlık, mide bulantısı — bunlar normal reaksiyonlardır. Beyin stresi işliyor. Bu dönemde aile sıcaklığı, sarılmalar, rutin aktiviteler iyileşmeyi destekler.
PTSD Belirtileri (3+ hafta)
3 haftadan uzun süren şu belirtiler PTSD işareti: 1. Deprem anını yeniden yaşama (flashback, kâbuslar). 2. Aşırı tetiklenme — sert ses, sarsıntı hissi halüsinasyonları. 3. Uyku bozukluğu — uyuyamama veya sık uyanma. 4. Sosyal izolasyon — eski aktivitelerden kaçınma. 5. Umutsuzluk, boş hissetme. 6. Odaklanma güçlüğü, iş/okul performansı düşmesi. Bu belirtiler 1+ ay süren biri olmalı PSİKOLOĞA gitmeli.
Çocuklarda PTSD Belirtileri
Çocuklar farklı şekilde gösterir: Regresyon (alt ıslatma, emzik isteme), okula gitmekten kaçınma, oyunlarda deprem temaları, karanlıktan ve sessizlikten korku, yeme-uyku bozuklukları. Çocuk rehberimizde detaylı bilgi var.
Kendinize Yardım Adımları
1. Rutinleri koruyun — uyku, yemek, iş/okul aynı saatlerde. 2. Haber akışını sınırlayın — saatlerce deprem haberi izlemek durumu kötüleştirir. 3. Fiziksel egzersiz — yürüyüş, yoga, spor stres hormonlarını azaltır. 4. Sosyalleşin — yalnız kalmayın, arkadaşlarla konuşun. 5. Yazma — günlük tutma duyguları işlemeye yardım eder. 6. Doğayla temas — orman yürüyüşü, deniz kıyısı iyileştirici.
Profesyonel Destek Ne Zaman?
Şu durumlar mutlaka psikolog/psikiyatriste danışma gerektirir: 1. İntihar düşünceleri. 2. Günlük yaşamı etkileyen uyku bozukluğu. 3. İş/okul devam edememe. 4. Madde kullanımı (alkol, sakinleştirici). 5. Aile ilişkilerinde ciddi bozulma. 6. Ağlamayı durduramama.
Ücretsiz Kaynaklar
AFAD Psikososyal Destek Hattı: 112 (afet sonrası ücretsiz). Türkiye Psikiyatri Derneği afet sonrası ücretsiz destek grupları düzenler. Boğaziçi Üniversitesi Psikolojik Danışma (afet mağdurları için). Belediyelerin sosyal hizmet birimlerinden yönlendirme alabilirsiniz.